Tôi là người New Zealand sống ở Seoul. Bài này kể lại môi trường phát triển phần mềm ở Hàn nhìn từ bên trong, từ cả hai phía của bàn tuyển dụng, và những gì tôi muốn nói với ai đang tính chuyện sang đây làm việc.

Tôi đến đây bằng cách nào

#

Con đường của tôi bắt đầu từ bậc thạc sĩ. Sau khi học cử nhân ở Đại học Waikato và làm vận hành mạng một năm ở một công ty viễn thông tại New Zealand, tôi học thạc sĩ khoa học máy tính ở Đại học Kyung Hee từ tháng 3/2017 đến tháng 2/2019. Mỗi học kỳ, phòng lab của chúng tôi đều đi dự KSC và KCC, hai hội nghị tin học trong nước. Ở KSC 2018 tại PyeongChang, nhà tài trợ có nhiều công ty công nghệ lớn nhất Hàn Quốc, lại có cả gian hàng tuyển dụng cho ai đang tìm việc. Nếu bạn là sinh viên cao học nước ngoài ở Hàn thì điều này đáng để biết.

Từ đó đến nay:

Phần kỹ thuật là nửa quen thuộc. Startup hỗ trợ khách hàng là nơi tôi học được rằng một phần lớn việc phát hành phần mềm thực ra là vận hành, còn backend của nền tảng cho nhà sáng tạo chạy trên nhiều bộ công nghệ hơn mức tôi sẽ chọn bây giờ. Khác biệt riêng của Hàn Quốc nằm ở rìa. Naver là công cụ tìm kiếm bạn buộc phải để ý: khi ra mắt website mới cho Kiwi Alumni, tôi làm SEO cho cả Google lẫn Naver. Các nền tảng Hàn Quốc thu thập dữ liệu (crawl) bằng những cái tên bạn khó đoán ra (crawler của Naver tên là Yeti, còn bản xem trước link trong KakaoTalk là do một thứ tên kakaotalk-scrap lấy về). Và ngân hàng trực tuyến ở Hàn đến giờ vẫn đòi cài phần mềm bảo mật riêng của họ lên máy tính của bạn.

Nhưng chẳng cái nào trong số đó là phần khó.

Nunchi là gì, và vì sao nó không phải là “optics”

#

눈치 là cảm giác về việc người khác đang nghĩ gì, muốn gì, mong đợi gì, nắm bắt từ tình huống chứ không phải từ lời họ nói ra. 눈 nghĩa là “mắt”, và Euny Hong, tác giả cuốn The Power of Nunchi (2019), cuốn sách giới thiệu nunchi bằng tiếng Anh được biết đến nhiều nhất, dịch cả từ này là “eye-measure”, tức là “đo bằng mắt”. Nó xuất hiện trong mấy cách nói hằng ngày. Người “눈치가 빠르다” (nunchi nhanh) là người đọc tình huống rất nhanh, kiểu người mình gọi là tinh ý. Người “눈치가 없다” (không có nunchi) thì không đọc được gì cả, và đó chẳng phải lời khen. Còn “눈치를 보다” (nhìn nunchi) là liên tục để ý phản ứng của người khác, thường là cấp trên, rồi điều chỉnh để mình luôn ở phía an toàn, rất giống chuyện “nhìn sắc mặt” mà dân văn phòng Việt Nam hay nói.

Từ tiếng Anh mà người ta hay chọn ở đây là “optics”, và tôi nghĩ nó sai. Optics là chuyện một việc trông như thế nào từ bên ngoài, bất kể thực chất ra sao, kiểu “công bố thưởng ngay trong tuần cắt giảm nhân sự thì optics rất tệ”. Nó là chuyện hình thức, và người quản lý nó là người đang bị nhìn. Nunchi phần lớn lại chỉ theo hướng ngược lại: vấn đề không phải là bạn trông thế nào trong mắt người khác, mà là bạn nhìn người khác rõ đến đâu. Hai thứ chỉ gặp nhau ở “눈치를 보다”, khi bạn quan sát mọi người để quản lý hình ảnh của mình trong mắt họ, và đó chính là phiên bản xuất hiện trong các bài báo nước ngoài viết về văn phòng Hàn Quốc.

Ví dụ trong những bài báo đó lần nào cũng na ná nhau: không về trước trưởng nhóm, cái nunchi người ta phải để ý khi thật sự xin nghỉ phép năm (연차), biết lúc nào thì được phép rời một buổi 회식 (bữa ăn tối cùng đội), và quyết định nếu phản bác cấp trên thì nói ngay trong cuộc họp hay lặng lẽ nói sau. Dù bạn nghĩ gì về từng ví dụ, chúng đều có chung một hình dạng: mỗi cái là một quy tắc ai cũng theo mà không ai nói ra.

Và nó là một vấn đề tách biệt với ngôn ngữ. Tiếng Hàn nằm trong lời nói. Nunchi nằm trong mọi thứ xung quanh lời nói.

Nunchi lộ ra ở đâu trong một đội phát triển

#

Các đội phát triển vận hành đúng theo hình dạng đó. Vài tháng sau khi lần đầu làm quản lý, tôi viết một bài về quy ước của đội mở đầu thế này: phần lớn xích mích tôi phải xử lý không phải chuyện kỹ thuật, mà là mỗi người ngầm mặc định một kiểu về việc review code (đánh giá mã) nên được phản hồi nhanh đến đâu, “xong” thực ra nghĩa là gì, và nhắc ai đó lần thứ hai có bị coi là bất lịch sự không. Hồi đó tôi chưa dùng từ này, nhưng danh sách ấy dòng nào cũng là thứ mà nunchi phải đọc ra. Mỗi dòng là một quy tắc cả đội ngầm đồng ý mà không nói ra, và người mới chỉ có thể học bằng cách quan sát.

Cũng trong bài đó, tôi phàn nàn chuyện người mới học quy ước “như truyền miệng dân gian” thay vì được nói rõ khi nhận việc (onboarding), và chuyện các đội đa quốc gia cứ tưởng chuẩn của mình là chuẩn của tất cả mọi người. “Folklore”, truyện truyền miệng, là từ tiếng Anh hay nhất tôi tìm được để mô tả thứ mà nunchi dựa vào. Khi bạn là người nước ngoài duy nhất trong đội, chuẩn bị lệch chính là của bạn, và những “truyện truyền miệng” kia chẳng được ghi lại ở đâu để bạn đọc.

Chỗ tốn kém nhất là buổi họp đứng (standup) hằng ngày. Năm 2023 tôi có viết về một dự án tôi phụ trách bị chậm tiến độ trong khi tôi cứ chờ có ai hỏi đến. Ba tuần sau mới có người hỏi, và lúc đó mọi thứ đã thành thảm họa. Nunchi tốt không cứu được chuyện này. Đọc được không khí thì bạn biết điều gì không ai muốn nghe, nhưng nó không bảo bạn phải nói ra bất chấp. Thói quen tôi rút ra thì ngược hẳn với việc chờ đợi: nói trước, bằng văn bản, trước khi có ai hỏi. “Việc này đang lâu hơn tôi nghĩ. Giờ tôi ước tính khoảng 8 đến 10 ngày chứ không phải 5. Mình cắt bớt phạm vi hay lùi hạn chót?”

Khi bạn là người bị “đọc”

#

Tháng 2/2024, tôi bắt đầu quản lý một đội kỹ sư ở một công ty phần mềm tại Seoul, và nunchi đảo chiều. Khi còn là lập trình viên, tôi là người đọc không khí. Khi làm quản lý, tôi chính là không khí. Những gì tôi nói trong cuộc họp, những gì tôi không nói, tôi trả lời tin nhắn nhanh hay chậm, mấy giờ tôi về, tất cả đều trở thành thứ người khác có thể đọc.

Nhiều điều tôi từng viết khi còn làm trưởng dự án lại càng đúng hơn khi đã là quản lý. Nếu mọi người không thấy an toàn để nói với bạn chỗ nào đang hỏng, bạn sẽ là người biết sau cùng. Giữ thông tin quá lâu thì mọi người cảm nhận được, và tin đồn sẽ lấp đầy khoảng im lặng bạn để lại. Câu “tôi không biết” nghe như thất bại khi năm người trong phòng họp đang chờ câu trả lời của bạn, và chính vì thế mà nó đáng để nói ra. Còn câu mà tôi cứ quay lại mãi: người khác không đọc được ý định của bạn, họ chỉ đọc được lời bạn nói. Trong một đội vận hành bằng nunchi, họ vẫn sẽ cố đọc: từ nét mặt bạn, từ những gì bạn bỏ qua, từ giờ bạn ra về. Đó là lý do chính đáng để bạn chừa cho họ ít chỗ phải đoán hơn.

Những thứ tôi dựa vào đều chẳng có gì hào nhoáng. Họp 1:1 với từng người, nói về chính người đó chứ không phải về sprint, cùng một câu hỏi giản dị làm được phần lớn việc: “Có điều gì bạn cần tôi hoặc cả đội hỗ trợ để làm việc thuận hơn không?”

Một danh sách quy ước ngắn của đội, từ ba đến năm điều, ghi ở chỗ ai cũng thấy, kể cả chuyện sẽ ra sao nếu chính người quản lý vi phạm. Chủ động đi hỏi những người sẽ chẳng bao giờ lên tiếng trong một phòng tám người, thay vì chờ họ tự nói. Và một câu thẳng thắn “không được, lý do là thế này” thay cho câu “để xem đã” rồi chẳng bao giờ được nhắc lại, vì một câu trả lời mơ hồ chỉ thêm một thứ nữa khiến người ta phải nhìn sắc mặt. Khoảng một tháng sau khi tôi vào, buổi dã ngoại của đội sản phẩm bắt đầu ở một quán cà phê với một buổi workshop về giá trị của từng người và quy ước của đội. Một công ty khó có câu trả lời nào cho nunchi trực diện hơn thế: dành nguyên một buổi sáng để nói to những điều thường chẳng ai nói ra.

Được tuyển với tư cách người nước ngoài

#

Tôi không có bí kíp tìm việc nào cho Hàn Quốc. Thứ tôi có là góc nhìn của người quản lý tuyển dụng, và lời khuyên rút ra từ đó là: hãy dùng nunchi với chính công ty trước khi bạn ký hợp đồng.

Hồi còn làm quản lý và tuyển người, những lập trình viên tôi muốn tuyển nhất chẳng bao giờ có mặt trên các trang tuyển dụng, và như tôi từng viết, các nhà sáng lập thích tuyển người mình đã từng làm cùng hơn nhiều. Vậy nên cửa vào tốt nhất là bất cứ thứ gì giúp người ta thấy bạn làm việc trước khi tuyển bạn. Một kỳ thực tập ở công ty nhỏ hay lặng lẽ biến thành lời mời làm chính thức. Một cuộc thi hackathon cho người ta xem bạn làm việc suốt cả cuối tuần: năm 2023, tôi cùng ba người nữa trong một đội bốn người đã thắng Seoul Tech Impact Hackathon do Lunit Global tổ chức, với một ứng dụng giúp tìm các xe bán đồ ăn đường phố, vốn ở Hàn chẳng có địa chỉ.

Rồi còn buổi cà phê trò chuyện (coffee chat). Tôi từng viết rằng cách một người cư xử trong một cuộc nói chuyện thoải mái cho bạn biết làm việc cùng họ sẽ ra sao nhiều hơn hẳn một buổi phỏng vấn đã tập dượt, và điều đó đúng cho cả hai phía. Với ứng viên, đó là cơ hội duy nhất để đọc một đội trước khi bước vào. Nếu ngồi ở ghế ứng viên, tôi sẽ hỏi: thách thức lớn nhất đội đang gặp lúc này là gì, vì sao anh chị vào đây và điều gì giữ anh chị ở lại, và có điều gì về việc làm ở đây có thể khiến tôi bất ngờ. Câu cuối là một cách lịch sự để xin người ta nói trước cho mình phần nunchi. Câu trả lời né tránh về chuyện nghỉ việc hay định hướng công ty tự nó đã nói lên khá nhiều.

Nếu bạn đang tuyển lập trình viên nước ngoài

#

Nếu bạn điều hành một đội ở Hàn và đang tuyển một lập trình viên đến từ nơi khác, điều hữu ích nhất bạn có thể làm chính là câu trong bài viết về quy ước của đội: biến những điều ngầm hiểu thành điều nói rõ. Đừng để họ học quy tắc của bạn như truyện truyền miệng. Hãy nói với họ ngay tuần đầu: review thường được phản hồi trong bao lâu, “xong” nghĩa là gì, nhắc lần hai có bị coi là bất lịch sự không, mọi người thực tế mấy giờ thì về, và xin nghỉ phép thì ngoài cái đơn ra còn phải để ý gì nữa không. Hai câu cuối là những câu hỏi nunchi kinh điển, những điều mà người trong đội chẳng ai nghĩ đến chuyện phải nói ra.

Sau đó là những thói quen nhàm chán giúp người ta bớt phải đoán. Nói trước khi bị hỏi; một email ba gạch đầu dòng gửi các bên liên quan vào thứ Sáu (đã phát hành gì, tiếp theo làm gì, có điều gì đáng lo) chỉ mất mười phút. Hỏi thẳng những người trầm tính thay vì chờ họ lên tiếng trong cuộc họp. Đưa ra câu trả lời thật, kể cả “không”, kèm theo lý do. Và phỏng vấn mọi ứng viên bằng cùng một bộ câu hỏi, theo cùng một thang đánh giá. Điều này tôi mất một thời gian mới học được, nhưng đó là cách công bằng duy nhất để so sánh mọi người; nếu không, bạn sẽ thiên vị người mình nói chuyện gần đây nhất. Nó cũng có nghĩa là ứng viên không biết các quy tắc ngầm của đội bạn sẽ được hỏi đúng những câu mà ứng viên đã biết được hỏi.

Cộng đồng người New Zealand ở đây

#

Năm 2018, khi vẫn còn là sinh viên, tôi chụp ảnh cho một buổi ăn sáng về lãnh đạo của Kiwi Chamber, và sau đó viết rằng tôi thật sự thích làm tình nguyện cho những sự kiện thúc đẩy quan hệ giữa hai nước. Từ tháng 1/2020, tôi làm chủ tịch Kiwi Alumni, một cộng đồng dành cho người New Zealand ở Hàn Quốc và cho những ai từng học ở New Zealand nay đang sống và làm việc ở đây. Đây là vai trò tình nguyện, và phần lớn là việc với con người: tổ chức sự kiện, xây dựng quan hệ với Đại sứ quán New Zealand và các cơ sở giáo dục, cộng thêm những việc chẳng ai thấy như làm logo mới hay một website mà thành viên thật sự tìm được thứ mình cần. Năm 2023, chúng tôi cùng Đại sứ quán tổ chức Kiwi Alumni Night, và sự kiện còn lên cả KTV.

Câu tôi viết sau đêm đó là thứ gần nhất với luận điểm chính của bài này. Những người từng sống ở cả Hàn Quốc lẫn New Zealand hiểu cách nối những khác biệt, vì họ đã trải qua cả hai nền văn hóa. Nếu bạn sang đây làm việc, dù bạn đến từ đâu, hãy tìm những người như thế. Họ là người sẽ nói với bạn bằng lời lẽ rõ ràng rằng căn phòng lúc đó đã muốn nói gì.

Làm tự do từ Seoul

#

Tôi chuyển sang làm tự do vào tháng 10/2025, sau khi nghỉ việc quản lý. Thực tế đó là các hợp đồng DevOps và MLOps, phần lớn là hạ tầng tại chỗ: một cụm PostgreSQL độ sẵn sàng cao, rồi hạ tầng phục vụ LLM trên chính phần cứng đó. Làm rồi mới thấy phần kiểm soát chất lượng còn nhiều hơn phần “đi ống nước”: theo dõi trace và các cuộc hội thoại nhiều lượt để tìm xem đầu ra của mô hình bắt đầu lệch từ đâu. Từ tháng 2/2026, tôi còn làm thêm một ứng dụng chợ và cộng đồng của riêng mình.

Làm tự do không giúp bạn thoát khỏi nunchi; nó chỉ đổi thứ bạn phải đọc. Đến bất kỳ đâu, thứ đầu tiên tôi xem là hệ thống giám sát (monitoring), vì nó cho biết về một đội nhiều hơn file README. Đó là nunchi dành cho hệ thống: đọc những gì một đội thật sự làm, chứ không phải những gì họ nói là mình làm.

Điều tôi muốn nói với ai đang cân nhắc

#

1. Hãy vào bằng một cánh cửa nơi người ta thấy bạn làm việc trước khi tuyển bạn. Của tôi là bậc thạc sĩ. Một cuộc thi hackathon, một kỳ thực tập ở công ty nhỏ, hay cộng đồng người cùng nước với bạn ở đây cũng có tác dụng y như vậy, và chính trong cộng đồng bạn sẽ gặp những người từng sống ở cả hai bên.
2. Đừng gạt bỏ các công ty nhỏ; phần lớn sự nghiệp của tôi là ở đó. Ở một công ty mười người thì chẳng có ai để bạn đẩy việc nhàm chán sang, và thứ bạn làm ra thật sự được đưa vào sử dụng.
3. Đọc đội trước khi vào. Tận dụng buổi coffee chat, hỏi xem làm ở đây có gì khiến bạn bất ngờ, và đừng xem nhẹ những câu trả lời né tránh về chuyện nghỉ việc.
4. Đừng chờ bị hỏi. Một ước tính đang trễ, một thay đổi rủi ro, một quyết định người khác đang chờ: hãy nói trước, bằng văn bản.
5. Hỏi thành tiếng những quy tắc chưa được viết ra: review được phản hồi nhanh đến đâu, “xong” nghĩa là gì, nhắc lần hai có bất lịch sự không. Nếu chưa ai viết lại, hãy xung phong viết.
6. Học cả hệ sinh thái xung quanh bộ công nghệ của bạn. Ở đây, Naver và Kakao quan trọng theo những cách mà thói quen dùng Google của bạn không bao quát được.

Phần kỹ thuật là nửa bạn có thể chuẩn bị trước khi đến. Nunchi là nửa bạn học trong lúc làm, và cách nhanh nhất tôi biết để học nó là nhờ mọi người nói to phần thường không được nói ra, và tự mình nói phần của mình trước.

Khi hai nền văn hóa gặp nhau

#

Chúng tôi phối hợp cùng Đại sứ quán New Zealand tại Seoul tổ chức Kiwi Alumni Night 2023, ngay tại tư dinh của Đại sứ New Zealand. Sự kiện là dịp quy tụ những người từng du học ở New Zealand và hiện đang sống, làm việc tại Hàn Quốc.

Tình bạn

#

Buổi tối vừa là dịp hàn huyên với bạn bè cũ, vừa là dịp làm quen với những gương mặt mới, những người cũng có mối gắn bó với cả hai đất nước.

Trong vai trò chủ tịch

#

Là người đứng ra tổ chức, thấy mọi người đến đông như vậy tôi thấy mọi công sức đều xứng đáng. Những người từng sống ở cả Hàn Quốc lẫn New Zealand luôn có một góc nhìn thú vị: họ đã trải qua cả hai nền văn hóa, và hiểu cách thu hẹp khoảng cách giữa hai bên.

Trải nghiệm văn hóa

#

Chúng tôi còn được thưởng thức phần biểu diễn văn hóa của ba nghệ sĩ:

• Nghệ sĩ thư pháp Lucia Choi
• Nghệ sĩ gayageum (đàn tranh truyền thống Hàn Quốc) Siyoon Lee
• Nghệ sĩ bộ gõ Shinui Kang

Ba nghệ sĩ đã hòa quyện văn hóa Hàn Quốc và New Zealand vào nhau thật tinh tế.

Đội ngũ Kiwi Alumni

#

Đơn vị đồng hành

#

Kiwi Alumni Night 2023 thành công được là nhờ sự hỗ trợ của nhiều tổ chức và nhà tài trợ, trong đó có:

• Đại sứ quán New Zealand
• Cathay Pacific
• Kiwi Chamber
• Fonterra
• The University of Auckland
• Education New Zealand
• MOZZIE
• Doggo Dentist
• Queenstown - Coffee and Kitchen
• Bonnie’s Pizza
• Studio KJD (금준당)
• Spoiled
• Eun Pie
• ANZA
• Lucia Choi và Siyoon Lee

Cảm ơn tất cả mọi người đã đến tham dự, cùng các nhà tài trợ và đơn vị đồng hành đã giúp Kiwi Alumni Night 2023 trở thành một đêm thật đáng nhớ. Một buổi tối rất vui, mong là sẽ còn dịp tổ chức lần nữa.

Nếu bạn tìm đến đây vì thắc mắc thì xin trả lời luôn: Stone Island không phải thương hiệu Hàn Quốc. Đây là thương hiệu Ý, do Massimo Osti sáng lập năm 1982 và thuộc tập đoàn Moncler từ năm 2021, nhưng đã có người hâm mộ ở Hàn Quốc từ rất lâu; theo các diễn giả thì thương hiệu đã có mặt ở đây 25 năm.

Chiếc huy hiệu tự nói lên gần hết

Trong làng thời trang, khó có biểu tượng nào giống như chiếc huy hiệu (badge) của Stone Island, và chính thương hiệu cũng biết rõ điều đó. Có một chi tiết tôi chưa từng biết: huy hiệu được đặt ở vị trí gần tim nhất. Nghe thì giống chiêu tiếp thị, cho đến khi một nhà thiết kế nói điều đó với bạn bằng vẻ mặt hoàn toàn nghiêm túc. Nếu thích kín đáo, bạn cũng có thể tháo nó ra.

Thật ra chiếc huy hiệu giống một tấm thẻ hội viên. Mặc đồ Stone Island không hẳn là chuyện mặc một món đồ, mà là gia nhập một câu lạc bộ: cảm giác được thuộc về đến trước, chiếc áo khoác đến sau. Toàn bộ mô hình kinh doanh của họ nằm gọn trong đó.

Những chi tiết mà tự tôi sẽ chẳng bao giờ để ý

Khi đàn ông thử áo khoác, họ sẽ kiểm tra túi áo trước rồi mới nhìn vào gương. Stone Island thiết kế dựa đúng trên trình tự đó. Cả đời tôi vẫn làm theo đúng thứ tự ấy mà chưa lần nào nghĩ tới.

Phom dáng của họ mặc lên người phụ nữ cũng đẹp không kém. Họ đã làm những thiết kế phi giới tính đúng nghĩa từ trước khi chủ đề này trở thành trào lưu.

Câu chuyện hay nhất tối hôm đó là lá thư của một nhà sưu tầm ở Milan, người đã tự trang trải chuyện học đại học bằng cách bán dần bộ sưu tập Stone Island của mình. Còn mối gắn bó với Hàn Quốc thì sâu hơn tôi tưởng: thương hiệu đã có mặt ở đây 25 năm, và các diễn giả nhắc đến những nhà sưu tầm Hàn Quốc như bạn bè chứ không phải khách hàng. Theo họ, Ý và Hàn Quốc có nhiều điểm tương đồng về văn hóa hơn người ta nghĩ: âm nhạc, opera, bóng đá.

Chất liệu là trên hết

Hóa ra cái tên Stone Island được ghép từ hai từ rất bình thường nhặt ra từ sách: stone (đá) và island (đảo). Không nghiên cứu gì, cũng chẳng đắn đo gì nhiều. Tôi khá thích điều đó.

Các thiết kế là sản phẩm của cả một đội ngũ bài bản, gồm những người đến từ khắp nơi, chứ không phải của một thiên tài đơn độc nào. Nhưng thứ mà buổi nói chuyện cứ quay lại mãi là chất liệu vải: thành phần gồm những gì, ăn thuốc nhuộm ra sao, có thể xử lý theo những cách nào, co giãn thế nào. Họ gọi đó là làm nghiên cứu “thật”: làm thí nghiệm, làm sai, và thỉnh thoảng một sai lầm lại trở thành thành công của mùa sau. Nghe nói đợt nghiên cứu tiếp theo sẽ đi theo hướng xanh: dùng vật liệu tái chế và xem xét nghiêm túc lượng nước tiêu thụ.

Bài học tôi rút ra nghe thì nhạt nhưng rất thực tế: hãy ám ảnh với chất liệu, và nhất quán đến mức nhàm chán với bản sắc của mình, suốt hàng chục năm. Cách này hiệu quả với áo khoác. Tôi đoán nó cũng hiệu quả với phần mềm.

Một trong những quán cà phê tôi thích nhất ở Hàn Quốc đang muốn đẩy mạnh kinh doanh bằng cách để nhiều người biết đến mình trên mạng hơn. Muốn nâng tầm thương hiệu, một cách hiệu quả là chụp ảnh thực đơn thật chuyên nghiệp, giống như các thương hiệu lớn vẫn thuê chuyên viên tạo hình món ăn (food stylist) dàn dựng ảnh cho thực đơn của họ.

Bài này đi qua quy trình chụp ảnh cà phê, gồm các bước: bố trí đèn và chọn vị trí trong quán, chỉnh thông số máy ảnh và đèn flash, canh đúng thời điểm bấm máy, và cuối cùng là hậu kỳ để xóa những đốm sáng chói mà đèn flash để lại.

Nói ngắn gọn, nếu bạn đang tìm mẹo chụp ảnh đồ ăn, đồ uống thì đây là những điểm chính:

• Dùng tiêu cự dài (ở đây là 200mm) để ảnh “phẳng” lại, chiếc ly không bị kéo giãn.
• Đừng chỉ trông vào một đèn flash gắn trên máy; đặt thêm một đèn nữa phía trên chủ thể.
• Dùng tốc độ màn trập nhanh (1/640s) để chỉ phần đồ uống được flash chiếu sáng hiện lên, còn ánh sáng môi trường cùng với hậu cảnh thì tối hẳn đi. Tốc độ này vượt quá tốc độ đồng bộ đèn (flash sync speed) của máy, nên cần chế độ đồng bộ tốc độ cao (high-speed sync, HSS).
• Khép khẩu xuống khoảng f/6.3 để cả chiếc ly, từ trước ra sau, đều nét.
• Sau khi chụp, xóa các đốm sáng chói do flash gây ra bằng Photoshop.

Thiết bị

#

Đèn speedlight Godox TT350

Sony A6000 gắn ống SEL70200F4 (70-200mm f/4). A6000 dùng cảm biến APS-C nên tiêu cự quy đổi sang 35mm là 105-300mm.

Vị trí đèn

#

Master (đèn số một)

#

Gắn trên đế gắn đèn (hot shoe) của máy ảnh.

Slave (đèn số hai)

#

Gắn trên chân máy đơn (monopod), giơ phía trên chủ thể như trong hình.

Vì sao dùng speedlight

#

• Tốc độ màn trập càng nhanh thì ảnh càng nét, nhất là khi không có chân máy để giữ máy ảnh.
• Nếu không có đồng bộ tốc độ cao (HSS), đèn flash chỉ hoạt động đúng khi tốc độ màn trập không nhanh hơn tốc độ đồng bộ đèn của máy; với A6000 là 1/160s. TT350 hỗ trợ HSS, nhờ vậy mới chụp được 1/640s mà vẫn dùng flash.

Thông số máy ảnh

#

200mm

#

Tiêu cự dài giúp ảnh “phẳng” lại, chiếc ly không bị kéo giãn như khi chụp ở cự ly gần.

ISO 800

#

Đủ thấp để ảnh sạch, ít nhiễu, mà vẫn đủ sáng.

1/640s

#

Tốc độ màn trập nhanh thì những gì được flash chiếu sáng sẽ hiện lên rõ ràng, còn mọi thứ phía sau tối hẳn đi, vì ánh sáng môi trường gần như không kịp ghi vào ảnh.

f/6.3

#

Chỉ số khẩu độ (f-stop) cao hơn cho độ sâu trường ảnh lớn hơn, nhờ vậy từ điểm gần nhất của chiếc ly cho đến phần mép xa nhất đều nét.

Hậu kỳ

#

Photoshop

#

Chụp đồ thủy tinh bằng flash thì kiểu gì cũng có đốm sáng chói. Tôi xử lý bằng công cụ Healing Brush, chuyển chế độ (Mode) sang Darken. Chế độ này chỉ làm tối những điểm ảnh sáng hơn vùng lấy mẫu, nên đốm chói biến mất mà phần còn lại vẫn giữ nguyên. Video bên dưới hướng dẫn cách xóa đốm sáng chói.

Ảnh hoàn thiện

#

Zdog là một thư viện JavaScript nhỏ gọn để vẽ hình minh hoạ kiểu 3D lên <canvas> hoặc SVG. Các hình khối có vị trí thật trong không gian 3D và xoay được như vật thể 3D, nhưng lại được vẽ thành hình phẳng, nên kết quả trông giống một bức minh hoạ phẳng có thể xoay qua xoay lại hơn là một bản dựng 3D (3D render). Làm một lá cờ đơn giản thì rất hợp.

Ví dụ Zdog tối giản

#

Hai hình khối, kéo chuột để xoay, và một vòng lặp hoạt ảnh (animation loop):

<canvas class="zdog-canvas" width="240" height="240"></canvas>
<script src="https://unpkg.com/zdog@1/dist/zdog.dist.min.js"></script>
<script>
  const illo = new Zdog.Illustration({
    element: '.zdog-canvas',
    dragRotate: true, // drag to turn the scene
  });

  // a square, pushed back
  new Zdog.Rect({
    addTo: illo,
    width: 80,
    height: 80,
    translate: { z: -30 },
    stroke: 8,
    color: '#0047a0',
  });

  // a filled circle, pulled forward
  new Zdog.Ellipse({
    addTo: illo,
    diameter: 60,
    translate: { z: 30 },
    stroke: 8,
    color: '#cd2e3a',
    fill: true,
  });

  function animate() {
    illo.rotate.y += 0.02;
    illo.updateRenderGraph();
    requestAnimationFrame(animate);
  }
  animate();
</script>

Mỗi hình được gắn vào khung cảnh bằng addTo, và chính translate.z tạo ra cảm giác 3D: xoay khung cảnh thì hình tròn sẽ vòng ra phía trước hình vuông. updateRenderGraph() cập nhật và vẽ lại toàn bộ, nên nó nằm trong vòng lặp.

Tài liệu chính thức

#

https://zzz.dog/

Toàn bộ mã nguồn của ví dụ này có trên CodePen, bạn cứ vào xem.

Ví dụ của tôi

#

Đôi nét về KSC 2018

#

KSC do Hội Khoa học Thông tin Hàn Quốc (한국정보과학회, KIISE) tổ chức. Mỗi năm hội này tổ chức hai hội nghị tổng hợp như vậy: mùa hè là KCC, tức Korea Computer Congress (한국컴퓨터종합학술대회), còn mùa đông là KSC. Cả hai đều là những dịp tụ họp lớn nhất năm của giới nghiên cứu khoa học máy tính ở Hàn Quốc. Lý do chính thức để đi là nghe trình bày bài báo và các bài phát biểu chính (keynote). Còn lý do không chính thức là gặp gỡ, hàn huyên với anh em ở các phòng nghiên cứu khác.

Năm nay hội nghị kéo dài ba ngày hai đêm ở Phoenix Park. Chủ tịch hội nghị là Han Jeong-hyeon (Đại học Korea), chủ tịch chương trình là Kim Hyeong-seok (Đại học Konkuk), còn trưởng ban tổ chức là Han Moon-seok (Đại học Quốc gia Gangneung-Wonju). Nhà tài trợ gồm có Samsung Electronics, Gangwon Convention Bureau, LINE Plus, Kakao, College of Software Convergence của Đại học Kookmin, NAVER, Manycore Soft và Signtel.

Hội nghị có gì

#

Chương trình khá dày: các phiên trình bày bài báo thuộc đủ mảng quen thuộc của khoa học máy tính, bài phát biểu chính và bài giảng mời, các buổi hướng dẫn chuyên đề (tutorial), rồi các buổi workshop và các phiên đặc biệt, trong đó có phiên giới thiệu những dự án nghiên cứu cấp quốc gia quy mô lớn. Bên cạnh đó còn có cuộc thi blockchain LINE X KIISE, cuộc thi hiện thực hóa và trình diễn phần mềm để sinh viên đại học và cao học khoe sản phẩm mình làm ra, cùng các gian triển lãm và gian tuyển dụng cho ai đang tìm việc. Các bài báo được chấp nhận sẽ được in trong kỷ yếu hội nghị (proceedings), và 10% bài báo và bài trình bày xuất sắc nhất sẽ được đề cử đăng tạp chí, một phần thưởng khá hấp dẫn đấy.

Với dân cao học, cái lợi thật sự là được xem tất cả các phòng nghiên cứu khác trong cả nước đang nghiên cứu gì, gói gọn ở cùng một chỗ. Mà được làm chuyện đó giữa PyeongChang tuyết phủ trắng xóa thì cũng chẳng tệ chút nào.

Bạn có thể xem trang web chính thức của KSC 2018 ở đây.

Robot chăm sóc người sa sút trí tuệ

#

Giáo sư Kim là chuyên gia thần kinh học. Bài giảng của bà xoay quanh “Robot chăm sóc người sa sút trí tuệ”, trong đó có tính năng hỗ trợ sinh hoạt hằng ngày, giúp bệnh nhân sa sút trí tuệ được chăm sóc ngay tại nhà. Bà giới thiệu những con robot liên tục tự học để nhận diện ngày càng tốt hơn, cùng các chương trình rèn luyện nhận thức dùng chính những con robot đó. Hiện bà đang cùng các cộng sự phát triển robot chăm sóc bệnh nhân sa sút trí tuệ tại gia, với sự hỗ trợ của Bộ Thương mại, Công nghiệp và Năng lượng Hàn Quốc. Năm 2019, robot của dự án sẽ qua một vòng đánh giá hiệu quả. Nếu đạt, chúng sẽ được đưa vào sử dụng thực tế, mở đường cho dòng robot chăm sóc người sa sút trí tuệ dành cho các hộ gia đình.

Uniservices

#

Tiến sĩ Medrano-Gracia kể về công việc của ông ở Uniservices, với vai trò quản lý phát triển kinh doanh (Business Development Manager). Uniservices hợp tác với những bộ óc giỏi nhất của Đại học Auckland, đem tư duy sắc sảo của họ vào những ý tưởng có tiềm năng thay đổi thế giới.

Upstarters

#

Ý tưởng mới từ một vùng đất mới

#

Người ta vẫn nói cái khó ló cái khôn. Vậy thì cũng chẳng lạ khi nhiều ý tưởng làm thay đổi thế giới lại ra đời ở một nơi xa xôi như New Zealand. Phần này giới thiệu câu chuyện công nghệ và đổi mới sáng tạo của New Zealand.

Một trong những ví dụ được chiếu lên màn hình là tấm vỏ bọc drone siêu nhẹ của Dotterel, dùng sợi nano tiêu âm của Revolution Fibres để drone bay êm gần như không nghe tiếng.

Ảnh chụp tại sự kiện

#

Tôi rất thích đi làm tình nguyện ở những sự kiện góp phần vun đắp quan hệ giữa hai nước.

Mẹo nhỏ: chụp trong phòng tối thì nhớ mang theo ống kính sáng (khẩu độ lớn)! Cứ thử nghĩ xem khán giả và diễn giả sẽ khó chịu cỡ nào nếu bạn liên tục nháy cái đèn flash to đùng để bù sáng. Nhìn chẳng hay ho chút nào!